Wil je op de hoogte blijven? Laat hier je e-mailadres achter!

Heb je iets op je geweten?

18 maart 2020 • Blog

Wat betekent dat werkelijk? Het geweten is een ongeschreven regel dat gelinkt is aan het gevoel schuld. Schuld is weer gelinkt aan ‘erbij horen’. Wanneer je het anders doet dan anderen, krijg je al snel het gevoel er niet bij te horen. Dit brengt schuld met zich mee. Bewust of onbewust.

Kuddedier

In de basis is de mens een kuddedier. Als individu wil je bij de kudde horen, van oudsher is dit de manier van overleven. Een kudde is in dit geval een groep mensen. Er zijn verschillende soorten groepen. Het gezin waar je bent opgegroeid, je school, sportvereniging, werk, vrienden, je nationaliteit, het land waar je bent opgegroeid en ga zo maar door tot aan de grote groep van de aardbol waar je ook onderdeel van bent.

Elke groep heeft andere regels

Om als groep te overleven zijn er regels. Soms duidelijke geschreven regels, zoals bij een tennisvereniging: ‘zorg dat je de baan veegt wanneer je getennist hebt en de baan verlaat.’ Of bij iemand thuis hangt in de hal een bordje ‘In dit huis doen we de schoenen uit.’

De ongeschreven regels van een groep zijn minder duidelijk, maar zeker voelbaar! Denk maar eens aan hoe het ging bij jou thuis. ‘Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg’ ‘Laat jezelf niet zien, wat zullen anderen wel/niet van je denken?’. Deze ongeschreven regels worden in een familiesysteem generatie op generatie doorgegeven en zijn heel sterk voelbaar.
Wanneer je je anders gedraagt dan de regels van jouw groep/gezin hoor je er niet meer bij. Dat brengt schuld met zich mee. Dit is een groot onbewust proces.

Persoonlijk geweten

Van kinds af aan ben je gewend je aan de regels van je gezin te houden. Je houdt je hieraan omdat je bij je gezin hoort en hierdoor overleeft. Wanneer je in contact komt met anderen en ziet je hoe andere groepen andere regels hebben, kan je erachter komen dat die regels veel beter bij jou passen. Je ontwikkelt een persoonlijk geweten.

Je persoonlijk weten kan dus afwijken van het groepsgeweten van je gezin van herkomst. Dit is een natuurlijk proces waar de puberteit voor bedoeld is: je eigen identiteit ontwikkelen om volwassen het leven verder te leven. In deze ontwikkeling doe je als puber dingen om bij de groep van je vrienden te horen. Je maakt je nu los van het groepsgeweten van je gezin om het groepsgeweten van je vrienden te horen en je eigen identiteit te vinden.

Groepsgeweten

Zoals ik in het begin schrijf heeft elke groep, een geweten, zijn eigen regels. Zo kan een straat een geweten hebben, een dorp of stad en een provincie. Het groepsgeweten van Brabant is bijvoorbeeld heel anders dan het groepsgeweten van Friesland. Daarentegen is het geweten van heel Nederland weer voor iedereen gelijk.

Collectief geweten

Wanneer de groep groter wordt heet het met de systemische benadering een collectief geweten. Het collectief geweten van Nederland wordt duidelijk wanneer bijvoorbeeld het Nederlands elftal speelt  ‘We hebben gewonnen’ of ‘Ze hebben verloren’. Het collectiefgeweten van Nederland is anders dan het collectiefgeweten van België, Frankrijk, Amerika of Australië.

Universeel geweten

Nog een stapje groter is het collectief geweten van alle mensen die op aarde leven. Ongeacht ras of afkomst. Dit collectieve geweten, wat ik graag het universele geweten noem (onderdeel van het universum), wordt nu wakker geschud in het Corona-tijdperk.

In dit universele geweten vallen groepsgeweten in het niet. Het brengt ons samen als menselijk ras. We voelen ons verbonden met iedereen op deze aarde, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje, iedereen hoort erbij!